Bahçe Deposu İçin Seviye Ölçen ve Dolum Uyarısı Veren Yağmur Suyu İstasyonu
1 tonluk yağmur suyu deposunun üstüne kurulan bu istasyon, ultrasonik sensörle su seviyesini ölçüp dolum sırasında kritik eşiklerde uyarı veriyor. ESP32 ve küçük bir ekranla dolum süresini de takip ediyorum.
Yapım günlüğü
Amaç ve kapsam
Bahçede 1000 litrelik bir yağmur suyu depom var. Şimdiye kadar dolum sırasında sürekli gidip kontrol ediyordum, "taştı mı, ne kadar doldu" diye bakmak için. Bu istasyon depo kapağının altına bakan ultrasonik sensörle su yüzeyine olan mesafeyi ölçüyor, geometriden hacmi hesaplayıp ekranda litre cinsinden gösteriyor. Yağmur başlayınca seviye değişim hızından dolum süresini de kaba olarak tahmin edebiliyorum.
Kapsam bilinçli olarak küçük: sadece seviye ölçümü, ekran, sesli uyarı ve istemde WiFi üzerinden telefon bildirimi. Pompa veya vana kontrolü yok, onu ayrı bir projeye bıraktım.
Malzeme seçimi
Ultrasonik sensörü seçmemin nedeni suyla temas etmemesi. Şamandıralı sistem uzun vadede yosun ve tortudan takılabiliyor, ultrasonik ise sadece havadan bakıyor. HC-SR04 ucuz ama dış mekanda su buharına karşı hassas; kapağın altına, doğrudan yağmura maruz kalmayacak şekilde monte etmeyi düşünüyorum.
ESP32'yi WiFi ve düşük fiyat nedeniyle seçtim. 5V adaptörle besleme yapıyorum, ancak sensör kablosu 2 metreyi geçecekse besleme hattındaki gerilim düşmesini hesaba katmak gerekir. 2 metre 0.5 mm² kabloda tipik akım çok küçük olduğu için sorun çıkmaz.
Ekran olarak 1.3 inç I2C OLED yeterli: seviye, litre ve yüzde olarak üç satır.
Yapım adımları
- Depo geometrisini ölçüp hacim formülünü çıkardım. Benimki silindirik; yarıçap r = 0.5 m, yükseklik h = 1.3 m kabul edersek tam dolu hacim V = π·r²·h ≈ 1.02 m³, yani yaklaşık 1000 litre. Her santimetre seviye yaklaşık 7.85 litre demek.
- Boş depo tavanı ile sensör arasındaki mesafeyi ölçtüm (sensör montaj yüksekliği). Su yüzeyine mesafe = montaj mesafesi sabiti - su yüksekliği. Bu sabiti kodda bir değişkene yazdım.
- Sensörü kapağın altına, en fazla 20 cm yukarıdan suya bakacak şekilde yerleştirdim. Çok yukarıdan bakınca dar depoda yankı karışabiliyor.
- HC-SR04'ün trig ve echo bacaklarını ESP32'ye bağladım. Echo 5V seviyesinde geliyor; ESP32 girişi 3.3V toleranslı olduğu için araya gerilim bölücü (örneğin 1k ve 2k direnç) koymayı planlıyorum.
- Kodda 15 ölçümün ortalamasını alıp aykırı değerleri (su dalgalanmasından gelen) attım. Ölçüm aralığı 2 saniye.
- Ekranda "seviye yüzde 62, 634 litre" satırı, altında bir önceki ölçüme göre dakikadaki litre değişimi görünüyor.
- Dolum hızı belirli bir eşiği (örneğin dakikada 5 litreden fazla artış) aşarsa buzzer 2 saniye ötüyor, telefon bildirimi gidiyor. Seviye yüzde 95'i geçince farklı, uzun bir uyarı tonu var.
- Kutunun içine adaptörü, ESP32'yi ve sigortalı girişi yerleştirdim. Kutu kapağına su geçirmez conta ve rakor taktım.
Öğrenilen dersler ve dikkat edilecekler
Ultrasonik sensör su buharı ve yoğuşmadan etkileniyor; kapağın hemen altında biriken nem ölçümü bozabiliyor. Kapağa küçük bir havalandırma deliği açmayı düşünüyorum, ama bunun yağmur girmesini engelleyecek şekilde yukarı bakması lazım.
Depo içi yüzeyden yansıyan ses dalgaları, deponun kenar duvarlarına çarpıp geri dönerek yanlış mesafe okutabiliyor. Bu yüzden sensörü depo merkezine yakın yerleştiriyorum ve yazılımda medyan filtresi kullanıyorum.
Güvenlik uyarısı: Kutuya 230V adaptör koyuyorsanız, girişte mutlaka sigorta kullanın, kabloyu topraklı prize takın ve kutu içinde canlı uçları açıkta bırakmayın. Islak bahçe ortamında çalışacak her cihaz için kaçak akım rölesi (RCD) olan bir hattan besleme yapın; sigortayı, topraklamayı veya RCD'yi asla devre dışı bırakmayın. Kutuyu prize yakın, su sıçramayan bir yere koyun.
Bir diğer ders: litre hesabı depo geometrisine çok duyarlı. Depo tam silindir değilse, alt kısmı konik veya dikdörtgense formülü değiştirmek gerekiyor. Bu yüzden kodu, seviye-yükseklik eşleme tablosuyla da çalışacak şekilde yazmayı düşünüyorum.
Sonraki adımlar
En kısa vadede istasyonu kurup ilk birkaç yağmurda okunan değeri manuel ölçümle karşılaştırmak istiyorum; özellikle boş ve yarı dolu durumda hata payını görmek önemli. Sonrasında istemde geçmiş seviye grafiğini tutmak, hatta dolum tamamlandığında otomatik olarak "depo doldu" kaydı düşmek aklımda.
Uzun vadede bahçe sulama vanasına bir role eklemek istiyorum ama şimdilik ona dokunmuyorum; önce seviye ölçümünün güvenilir olması lazım. Sensörün kışın soğukta ve yazın kavurucu sıcakta nasıl davrandığını da birkaç ay izleyeceğim. Erzurum'da kış sert geçiyor, depo kapağı altındaki sıcaklık düşüşünü de ayrıca kaydetmeyi düşünüyorum, belki ikinci bir sensörle.
Malzeme listesi
11 kalem| # | Ad | Adet | Not |
|---|---|---|---|
| 1 | ESP32 geliştirme kartı | 1 | WiFi ile telefon bildirimi için |
| 2 | Ultrasonik mesafe sensörü HC-SR04 | 1 | Depo kapağından su yüzeyine bakacak |
| 3 | inç OLED ekran (I2C) | 1 | Anlık seviye ve litre göstergesi |
| 4 | Buzzer | 1 | Depo dolarken kritik eşikte sesli uyarı |
| 5 | V 2A adaptör | 1 | İstasyon beslemesi |
| 6 | Sigortalı fişli kablo | 1 | Adaptör girişine 250V 1A cam sigorta |
| 7 | IP65 plastik kutu | 1 | Dış hava koşullarına karşı |
| 8 | Kablo rakoru | 2 | Sensör ve besleme girişi için |
| 9 | damarlı zırhlı kablo 0.5 mm² | 1 | Sensör ile kutu arası, 2 metre civarı |
| 10 | Su geçirmez silikon | 1 | Kutu kapak ve rakor contaları |
| 11 | Kablo bağı ve paslanmaz vida | 1 | Montaj için |
- ESP32 geliştirme kartı1
WiFi ile telefon bildirimi için
- Ultrasonik mesafe sensörü HC-SR041
Depo kapağından su yüzeyine bakacak
- inç OLED ekran (I2C)1
Anlık seviye ve litre göstergesi
- Buzzer1
Depo dolarken kritik eşikte sesli uyarı
- V 2A adaptör1
İstasyon beslemesi
- Sigortalı fişli kablo1
Adaptör girişine 250V 1A cam sigorta
- IP65 plastik kutu1
Dış hava koşullarına karşı
- Kablo rakoru2
Sensör ve besleme girişi için
- damarlı zırhlı kablo 0.5 mm²1
Sensör ile kutu arası, 2 metre civarı
- Su geçirmez silikon1
Kutu kapak ve rakor contaları
- Kablo bağı ve paslanmaz vida1
Montaj için