ESP8266 ve pasif kızılötesi sensör ile akıllı priz otomasyonu

Amaç ve kapsam

Kayseri'deki elektrik malzemeleri dükkanında müşterilerime akıllı ev sistemleri hakkında danışmanlık verirken, basit ve düşük maliyetli bir başlangıç projesine ihtiyaç olduğunu fark ettim. Bu proje, Home Assistant'a yeni başlayan biri için hareket algılandığında bir akıllı prizi otomatik açan ve hareket durduğunda belirli bir gecikme sonrası kapatan bir sistem tasarlıyor.

Kapsam şu: koridor ya da depo gibi bir alanda PIR sensör hareket algıladığında akıllı priz üzerindeki aydınlatma ya da havalandırma cihazı çalışmaya başlıyor. Hareket kesildikten 5 dakika sonra priz otomatik kapanıyor. Tüm mantık Home Assistant üzerinde çalışıyor, ESP8266 yalnızca sensör verisini iletiyor.

Malzeme seçimi

Denetleyici olarak Wemos D1 Mini seçtim çünkü boyutu küçük, 3.3V mantık seviyesi HC-SR501 ile doğrudan uyumlu ve Tasmota yazılımını destekliyor. PIR sensör olarak HC-SR501 kullandım; pasif kızılötesi çalıştığı için radyasyon yaymıyor ve düşük tüketimli.

Akıllı priz tarafında Tuya tabanlı generic bir priz planladım. LocalTuya entegrasyonu ile Home Assistant'a eklenebiliyor ve harici bir bulut bağımlılığı olmadan yerel ağ üzerinden kontrol edilebiliyor.

Besleme için 5V 1A USB adaptör ve micro USB kablo yeterli. ESP8266 yaklaşık 80mA, PIR sensör yaklaşık 65mA tüketiyor. Adaptörün kapasitesi yeterli.

Kutu için PLA malzemeden 60x40x25mm boyutlarında bir tasarım hesapladım. PIR sensörün yarım küre lensi için kutu ön yüzünde 15mm çapında bir delik açılması gerekiyor.

Yapım adımları

1. Wemos D1 Mini üzerine Tasmota yazılımını flashla. Tasmota web arayüzünden MQTT sunucu adresini (Home Assistant IP), kullanıcı adı ve parolasını gir.
2. HC-SR501 modülünün VCC pinini Wemos D1 Mini'nin 3.3V pinine, GND pinini GND'ye, OUT pinini D1 (GPIO5) pinine bağla. Pull-down direncini OUT ve GND arasına lehimle.
3. Tasmota konsolundan GPIO5 10 komutunu gönder. Bu GPIO5'i switch sensor olarak tanımlar. Tasmota otomatik olarak MQTT üzerinden stat/tele/SENSOR topic'inde hareket bilgisini yayınlar.
4. Home Assistant'ta MQTT entegrasyonu aktifse sensör otomatik keşfedilir. Keşfedilmezse binary_sensor platformunda manuel yapılandırma ekle.
5. Akıllı prizi LocalTuya entegrasyonu üzerinden Home Assistant'a ekle. Prizin switch entity'si oluştuktan sonra otomasyon yaz.
6. Otomasyon mantığını iki kural olarak kur: hareket algılandığında prizi aç, hareket durduğunda 5 dakika gecikme ile prizi kapat. Gecikme süresini input_number ile değiştirilebilir yap.

Güvenlik notu: Bu proje 5V DC seviyesinde çalışıyor, şebeke gerilimi içermiyor. Akıllı prizin bağlanan yükü prizin nominal değerini (genelde 16A) aşmamalı. Yüksek güçlü cihazlar için prizin nominal akımını kontrol et.

Öğrenilen dersler ve dikkat edilecekler

HC-SR501 sensörün üzerinde iki trimpot var: biri algılama mesafesi (3-7m), diğeri gecikme süresi (5-300sn). Sensörü kutuya yerleştirmeden önce bu ayarları yapmak daha pratik. Mesafeyi yaklaşık 4 metre, gecikmeyi en kısa süreye ayarladım çünkü asıl gecikme Home Assistant tarafında yönetiliyor.

PIR sensörün OUT pini aktif yüksek sinyal veriyor. Yani hareket algıladığında 3.3V çıkıyor. Pull-down direnci olmadan bazen floating değer okuyabiliyor. 10k ohm direnç bu durumu çözüyor.

Tasmota'nın MQTT discovery özelliği açıkken Home Assistant sensörü otomatik ekliyor. Ancak retain mesajlar konusunda dikkatli olmak gerekiyor. ESP yeniden başladığında son durum doğru okunsun diye SetOption19 1 komutunu gönderdim.

Sonraki adımlar

Sensör kutusunun 3D modelini FreeCAD'de tasarlayıp STL dosyasını paylaşmak istiyorum. Ayrıca projeye ikinci bir PIR sensör ekleyerek iki odalı bir koridor için mantığı genişletmeyi düşünüyorum.

Otomasyon tarafında input_number ve input_boolean kullanarak bir "gece modu" eklemeyi planlıyorum. Gece 22:00 sonrası gecikme süresi 1 dakikaya düşebilir. YAML yapılandırmasını test ettikten sonra blueprint olarak kaydedip forumda paylaşabilirim.

Dükkanda müşterilerime bu tür basit projeler anlatırken örnek göstermek istiyorum. Maliyet açısından 450-600 TL bandında olması yeni başlayanlar için ulaşılabilir bir aralık.

Görsel yapay zeka ile oluşturuldu.