Küçük atölye için duvara katlanan elektronik tamir ve lehim tezgahı

Amaç ve kapsam

Atölye köşem yaklaşık 2 metrekare; kalıcı bir elektronik tezgahı koyarsam torna ile kaynak masası arasında geçiş kalmıyor. Bu projenin amacı, duvara sabitlenen ve kullanılmadığında dikey katlanan 80x50 cm bir tamir tezgahı kurmak. Hedef yük, üzerine güç kaynağı, osiloskop ve lehim istasyonu konulduğunda yaklaşık 25 kg; ben hesabı 40 kg sürekli yüke göre yaptım ki güvenlik payı kalsın. Kapsam dışında bıraktığım şeyler: akü şarj düzeni ve lehim dumanı emişi; bunlar ayrı proje olacak.

Malzeme seçimi

Tabla için MDF yerine 18 mm huş kontrplak seçtim. MDF vida tutmada zayıf ve katlanma hareketinde menteşe vidaları zamanla gevşer; huş kontrplağın katmanları vidayı çok daha iyi kavrıyor, ayrıca 80 cm açıklıkta 18 mm kalınlıkta sehim hesabımda 25 kg orta yükte 1 mm'nin altında kalıyor. Menteşelerde piyasada "katlanır raf konsolu" diye geçen çift kollu tip var, çift başına 100 kg değeri veriliyor; ben bu değerin yarısını esas aldım çünkü dinamik yük ve dübel kalitesi belirsiz. Duvar gazbeton değil betonarme olduğu için M8 çelik dübel kullanıyorum; gazbeton olsaydı kimyasal dübel ya da dikme profili şarttı. Aydınlatmada 220 V armatür yerine 24 V LED bar tercih ettim, sebebi basit: katlanan bir tablada şebeke hattının esnek kabloyla dolaşması yerine düşük gerilimi hareket ettirmek çok daha güvenli.

Güvenlik uyarısı

Priz grubu ve 24 V adaptör 230 V şebeke tarafında çalışıyor. Priz hattını mutlaka kaçak akım rölesi (30 mA) olan bir hattan besleyin, bağlantıları izoleli klemensle kapalı kutu içinde yapın ve tabla üstündeki metal gövdeli cihazların topraklamasını kesmeyin. Katlanır mekanizmanın kilit mandalını asla köprülemeyin; tezgah açıkken mandal oturmadan yük koymayın. ESD paspasın topraklama bilezi 1 MOhm direnç üzerinden prize toprağına bağlanmalı, doğrudan kısa devre etmeyin.

Yapım adımları

1. Duvar yüksekliğini belirleyin; ben oturarak lehim için tabla üstünü 75 cm, ayakta çalışma için 90 cm hesapladım ve 80 cm'de karar kıldım.
2. Arka destek çıtasını su terazisiyle duvara işaretleyip 6 adet M8 dübelle sabitleyin; vida aralıkları yaklaşık 15 cm.
3. Katlanır konsolları çıtaya değil, tablanın altına ve duvara ayrı ayrı vidaların; tabla tarafında 5x50 sunta vidası, duvar tarafında dübel.
4. Tablayı konsollara oturtup kapanma hareketini boşken 20-30 kez test edin; sürtünme varsa menteşe aksını şim ayarlayın.
5. Paspas alanını sol öne, priz grubunu sağ arkaya yerleştirin; kablo kanalını tabla arka kenarına vidalayın.
6. LED barı tabla altındaki ön kenara 45 derece gövdeye doğru bakacak şekilde monte edin, adaptörü duvar tarafındaki rafa sabitleyin.
7. Yüzeyi iki kat poliüretan vernikle koruyun; lehim sıçramasına karşı paspas zaten görev yapacak.
8. Son olarak mandal mekanizmasını kontrol edip 20 kg test yüküyle 24 saat bekletin, dübellerde oynama varsa büyütün.

Öğrenilen dersler ve dikkat edilecekler

Hesaplarda en kritik nokta dübel-eksen mesafesi: yük tabla ön kenarındayken dübel üzerindeki çekme kuvveti, tabla derinliği ile konsol yüksekliğinin oranı kadar katlanıyor. 50 cm derinlik ve 20 cm konsol yüksekliğinde 40 kg yük, üst dübelde kabaca 100 kg çekme demek; bu yüzden konsolları mümkün olduğunca uzun seçin. Bir başka ders, menteşe mandalının tek elle kapanabilmesi gerektiği, iki elle uğraşılan mandal bir süre sonra kullanılmaz hale geliyor.

Sonraki adımlar

Planı önce 1:10 ölçekli mukavva modelle katlama geometrisini doğrulayacağım, ardından kontrplağı kestirip kenarları frezeleyeceğim. Mekanik kısım oturunca tezgahın sağ tarafına lehim dumanı için 120 mm fanlı, karbon filtreli küçük bir emiş başlığı eklemeyi düşünüyorum; o da 24 V hattan beslenecek. Bitince yükleme testinin fotoğraflı notlarını ayrı bir başlıkta paylaşırım.