İçeriğe geç
Planlanıyor Başlangıç

Ütü unutma korkusuna enerji ölçümlü akıllı priz ve otomatik kapanma düzeneği

Vardiyalı çalıştığım için sabah telaşıyla ütüyü prizde unutma korkusu yaşayanlar için, güç tüketimini ölçen bir akıllı priz üzerinde çalışan, ütü belirli süre hareketsiz veya fişte takılı kalırsa kendini kapatan, Home Assistant ile izlenebilen bir güvenlik otomasyonu tasarladım. Donanım değişikliği yok, her şey otomasyon mantığında.

Yavuz Çelik Akıllı Priz ve Anahtarlar 0 görüntülenme 0 beğeni

Yapım günlüğü

Amaç ve kapsam

Vardiyadan çıkıp eve geldiğimde aklıma ilk gelen şeylerden biri "ütüyü fişte mi bıraktım" sorusu. Hemşirelikte sabah çıkışları hep telaşlı oluyor ve ütü gibi ısıl bir cihazın prizde kalması ciddi bir yangın riski. Bu projenin amacı karmaşık bir donanım kurmak değil; halihazırda evdeki Home Assistant kurulumuna, enerji ölçümü yapan bir akıllı priz ekleyip ütünün kullanımını sayısal olarak izleyen ve gerektiğinde kendini kapatan bir otomasyon düzeneği kurmak.

Kapsam şöyle sınırlı: ütü hiçbir şekilde sökülmüyor, içine müdahale edilmiyor. Tüm mantık priz tarafında ve otomasyon katmanında. Ütünün kendi termostatı ve güvenlik devreleri olduğu gibi çalışmaya devam ediyor, biz sadece "fişte unutulma" senaryosuna karşı ikinci bir bağımsız güvenlik katmanı ekliyoruz.

Malzeme seçimi

En kritik parça akıllı priz. Ütüler genelde 2000-2600 W çekiyor, bu yüzden "10 A, 2300 W maksimum" yazan ucuz prizler kesinlikle uygun değil. 16 A sürekli yük değeri olan, iç rölesi bu akıma göre boyutlandırılmış bir model seçmek şart. Zigbee taraflı enerji ölçümlü prizler (örneğin Tuya tabanlı 16 A sürümler) ya da Tasmota atılmış yerli/ithal Wi-Fi prizler olabilir. Ben Zigbee tercih ettim çünkü Wi-Fi ağı dolunca otomasyon gecikmesi yaşamak istemiyorum.

Enerji ölçümünün hassasiyeti önemli: ütünün "boşta bekleme" ile "ısıtma" anlarını ayırt edebilmek için anlık güç (watt) sensörü raporlayan bir model gerekiyor. Ütü ısındığında 2200-2600 W, termostat devreye girince birkaç watt seviyesine düşüyor; bu geçişler otomasyonun ham maddesi.

Güvenlik uyarısı

Bu düzenek 230 V şebeke gerilimi ve 10 A üzeri sürekli akım içeriyor. Priz seçerken ürünün CE belgeli ve gerçekten 16 A etiketli olduğundan emin olun; haddinden küçük röleli ucuz prizler ütü yükünde röle kontaklarını yapıştırabilir ve en kötü senaryoda otomasyon "kapalı" gösterirken priz hâlâ enerjili kalır. Kullandığınız sigorta ve kaçak akım koruma rölesi (RCD) olduğu gibi devrede kalmalı, bu proje onların yerine geçen bir koruma değil, ek bir izleme katmanıdır. Akıllı prizi uzatma kablosu üzerinden değil, doğrudan duvar prizine takın; uzatma kullanacaksanız kesiti en az 1,5 mm² ve tamamen açık olmalı.

Yapım adımları

  1. Ütünün tip etiketindeki güç değerini not edin; 2600 W altı ise 16 A priz yeterli.
  2. Akıllı prizi Zigbee2MQTT veya Tasmota üzerinden Home Assistant'a tanıtın; anlık güç, toplam enerji ve anahtar durumu sensörlerinin geldiğini doğrulayın.
  3. Ütüyü takıp ısıtma döngüsünü birkaç dakika izleyin; ısıtma ve bekleme anlarındaki watt değerlerini kaydedin. Bu değerler eşik olarak kullanılacak.
  4. İlk otomasyonu kurun: priz açıldıktan 45 dakika sonra hâlâ açıksa telefona bildirim gönderin ve sesli asistana hatırlatma yaptırın.
  5. İkinci otomasyonu ekleyin: anlık güç 60 dakika boyunca 5 W altında kalırsa (ütü fişte ama kullanılmıyor ya da termostat uzun süredir devrede değil) bildirim verin.
  6. Üçüncü ve ana güvenlik otomasyonu: priz toplam 90 dakika kesintisiz açık kaldıysa önce uyarın, 10 dakika içinde müdahale yoksa prizi kapatın.
  7. Evden çıkış otomasyonuna bağlayın: kapı sensörü veya konum tetikleyiciyle evde kimse kalmadığında ütü prizi enerjiliyse otomatik kapansın.
  8. Prizin üzerine "Bu priz otomatik kapanır, ütü bittiğinde fişi yine de çekin" yazan bir etiket yapıştırın.

Öğrenilen dersler ve dikkat edilecekler

Ütü termostatı çalışırken güç tüketimi sürekli salınıyor; bu yüzden "5 W altı 60 dakika" gibi uzun pencereli eşikler kullanmak yanlış tetiklemeyi önlüyor. Kısa süreli düşüşlere bağlanan otomasyonlar ütü kullanımdayken bile kapatabiliyor, bunu ilk tasarımda gözden kaçırdım.

İkinci ders, bildirim ile kapatmanın birlikte olması gerektiği. Sadece kapatma yapan bir otomasyon, ütüyü gerçekten kullanırken sizi yarıda bırakabilir; önce uyarı sonra kapatma kademesi ikisini dengeliyor.

Üçüncüsü, otomatik kapanmaya güvenip fişi çekme alışkanlığını bırakmamak. Akıllı priz bir sigorta ya da termik koruma değil; yazılım çökerse, ağ kesilirse ya da röle arızalanırsa koruma ortadan kalkar.

Sonraki adımlar

Enerji geçmişini Home Assistant'ın istatistik kartına bağlayıp ütünün aylık tüketimini görmek istiyorum; 2200 W bir ütünün haftalık kullanımda ne kadar çektiğini sayısal görmek tasarruf davranışını da değiştiriyor. İkinci adım olarak aynı mantığı saç düzleştirici ve kahve makinesi için şablon (blueprint) haline getirmeyi planlıyorum, böylece her ısıl cihaz için otomasyonu sıfırdan yazmak gerekmeyecek.

Malzeme listesi

6 kalem
  • Enerji ölçümlü akıllı priz (Tasmota veya Zigbee)1

    ütüye uygun, en az 16 A ve 3500 W sürekli yük değerli olmalı

  • Zigbee koordinatör (USB dongle)1

    Zigbee2MQTT için, Tasmota Wi-Fi kullanılacaksa gerek yok

  • Home Assistant çalıştıran mini PC veya Raspberry Pi1

    evde zaten varsa maliyete dahil değil

  • Alev geciktirici ütü altlığı veya silikon paspas1

    ütü masası üstü için

  • Etiket yazıcısı veya asetat etiket1

    priz üzerine uyarı etiketi basmak için

  • Ütü (mevcut)1

    güç etiketini önceden kontrol etmek için

Emin misin?