Isı pompası ve doğalgaz kombi yıllık işletme maliyeti karşılaştırması

Giriş ve Kapsam

Isı pompası mı doğalgaz mı sorusu İzmir gibi ılıman iklim bölgelerinde sık gündeme gelir. Bu rehberde herhangi bir cihazı söküp takma işlemi yoktur. Amacımız, elinizdeki teorik verilerle bir sezonun yaklaşık işletme maliyetini iki farklı kaynak için kağıt üzerinde hesaplayabilmektir. Isı pompasında COP ve SCOP değerlerinin nasıl kullanıldığını, doğalgaz tarafında ise m³ tüketiminin kWh karşılığını göreceğiz. Güvenlik riski barındırmayan, tamamen hesaplama ve veri derleme odaklı bir çalışmadır.

Görsel yapay zeka ile oluşturuldu.

Temel Verilerin Hazırlanması

Öncelikle binanızın bir yıl boyunca ısıtma için ne kadar enerjiye ihtiyaç duyduğunu bilmelisiniz. Bu değerin peşin hesaplanması zordur. En sağlıklı yöntem, bir önceki sezonun faturalarından yola çıkmaktır. Doğalgaz kullandıysanız faturadaki m³ değerini alıp 9.59 kWh/m³ çarpımı ile sezonsal ısıtma enerjisi ihtiyacınızı yaklaşık olarak bulun. Sıcak su harcamalarını bu hesapta ayırmak istiyorsanız yaz aylarındaki ortalama m³ tüketimini yıllık m³ değerinden çıkarabilirsiniz.

Elektrikli ısı pompası kullanıyorsanız ve dış üniteye bir enerji sayacı bağladıysanız, sezon sonu toplam elektrik tüketiminizi doğrudan elinizde olur. Bu durumda karşılaştırma zaten elinizdeki verilerle yapılır. Ancak henüz cihazı kurmadıysanız ve öngörü yapmak istiyorsanız, üreticinin veri sayfasındaki SCOP değerini kullanacaksınız. İzmir gibi ılıman bir iklimde hava-su ısı pompaları için SCOP değeri 3.5 ile 4.5 arasında çıkabilmektedir. Bu değer, ısı pompasının harcadığı her 1 kWh elektrik karşılığında ortalama 3.5 ila 4.5 kWh ısıtma enerjisi ürettiği anlamına gelir.

Isı Pompası ve Doğalgaz Hesabı Adımları

Örnek hesabı bir senaryo üzerinden götürelim. Binanın yıllık ısıtma enerjisi ihtiyacı 12.000 kWh olsun.

1. Isı pompası elektrik tüketimi: Toplam ısıtma enerjisi ihtiyacını COP değerine bölersiniz. SCOP 4.0 alırsanız 12.000 / 4.0 = 3.000 kWh elektrik tüketimi elde edersiniz.
2. Isı pompası yıllık maliyet: 3.000 kWh değeri güncel elektrik birim fiyatı ile çarpılır. Elektrik fiyatı 3.50 TL/kWh varsayımıyla 3.000 x 3.50 = 10.500 TL çıkar.
3. Doğalgaz kWh karşılığı: 12.000 kWh ısıtma enerjisini karşılamak için gereken m³ doğalgazı bulun. m³ başına 9.59 kWh aldığımızda 12.000 / 9.59 = 1.251 m³ gerekir.
4. Kombi verimi düzeltmesi: Doğalgaz kombi ısının tamamını eve aktaramaz. Yoğuşmalı kombiler etiket verilerinde %95 ile %105 arasında kullanım verimi bildirir. Pratikte %98 verim alırsanız 1.251 / 0.98 = 1.276 m³ gerçek tüketim ortaya çıkar. Yoğuşmasız eski kombilerde bu verim %80'lere düşebilir.
5. Doğalgaz yıllık maliyet: 1.276 m³ değeri güncel doğalgaz birim fiyatı ile çarpılır. m³ fiyatı 3.00 TL varsayımıyla 1.276 x 3.00 = 3.828 TL çıkar. Ancak doğalgaz faturalarında enerji bedelinin yanında aylık dağıtım ve sayaç okuma bedelleri de vardır. Bu sabit giderleri yıllık toplama eklemek gerekir.

Bu basit senaryoda doğalgaz ilk bakışta çok daha ucuz duruyor. Ancak bu hesapta dikkat edilecek birkaç ince nokta var. Isı pompası elektrik fiyatı saatlere göre değişiyorsa gece tarifesi kullanımıyla maliyet aşağı çekilebilir. Diğer yandan doğalgazın aylık abonelik ve dağıtım bedelleri, az tüketen evlerde maliyeti önemli oranda yukarı çeker.

Sorun Giderme ve Yaygın Hatalar

Hesaplar tutarsız çıkıyorsa şu noktaları gözden geçirin:

• SCOP değerini katalog COP değeri ile karıştırmayın. COP yalnızca belirli bir dış hava sıcaklığında anlık bir değerdir. Sezonluk ortalama için SCOP kullanılır. Katalogda belirtilen SCOP değerinin hangi iklim bölgesi için verildiğini mutlaka kontrol edin.
• Doğalgaz faturanızdaki m³ değerini doğrudan kWh olarak algılamayın. Faturada genellikle kWh cinsinden bir de dönüşüm değeri yazar. Bu değer 9.59 ile tam tutmazsa gazın bileşimine bağlı olduğunu bilesiniz ve gaz dağıtım şirketinin faturaya yazdığı faktörü esas alın.
• Isı pompası hesabına yardımcı dirençli ısıtıcı (elektrik rezistans) enerjisi dahil değilse kış ortasında COP anlık olarak düşebilir. Eğer cihazda elektrikli harici ısıtma varsa, bu enerjiyi de yıllık elektrik tüketimine ekleyin çünkü rezistansın COP değeri 1.0'dır ve ısı pompası verimini aşağı çeker.
• Kombi verimini %100 almayın. Özellikle radyatör sistemi düşük sıcaklıkta çalıştırılıyorsa yoğuşmalı kombi verimi düşebilir. Isı pompası düşük gidiş suyu sıcaklığında ise tam tersine COP yükselir.

Yıllık ısıtma enerjisi ihtiyacını doğru tahmin etmek en zor kısım. Eski evlerde yalıtım kötüyse 12.000 kWh yerine 20.000 kWh çıkabilir. Her iki sistem de bu artan yükten etkilenir ama ısı pompasında COP'nin düşük sıcaklıkta düşmesi maliyeti daha hızlı yukarı taşır. Bu nedenle karşılaştırmayı yaparken kendi binanızın izolasyon kalitesini mutlaka hesaba katın.

Bu rehber bir bilgi derlemesi ve genel teknik anlatımdır. Cihaz seçimi için üreticinin güncel veri sayfalarına ve yetkili satıcının saha ölçümlerine başvurun.