Off-grid su deposu seviyesini basınç sensörüyle ölçüp pompa kuru çalışma koruması kurma
Su deposu seviyesini doğrudan şamandırayla değil, depo dibine monte edilen bir basınç sensörüyle ölçmek daha güvenilir bir yöntemdir. Bu rehberde sensörün yüksekliğe nasıl çevrildiğini, kalibrasyonu ve dalgıç pompanın kuru çalışmasını engelleyen eşik ayarını adım adım anlatıyorum.
Tehlikeli işlem — hayati risk
Bu rehber şebeke elektriği (230/400 V), yüksek akımlı bataryalar, gaz veya basınçlı sistemler gibi ölümcül yaralanma, yangın ve maddi hasara yol açabilecek işlemler içerir. Bu işler yalnızca yetkili ve ehliyetli kişilerce yapılmalıdır. Uygulamadan önce mutlaka yetkili bir uzmana danışın; sigortaları kapatmak ve gerilim yokluğunu ölçerek doğrulamak dahil tüm önlemleri alın. Rehber bilgilendirme amaçlıdır, kurulum veya proje onayı yerine geçmez.
Gerekenler
10 kalem- kPa veya 0-1 mH2O aralıklı diferansiyel basınç sensörü (analog çıkışlı)
- Sıvı temasına uygun paslanmaz problu veya hortum diyaframlı sensör tipi
- mA veya 0-10 V sinyali okuyabilen kontrol cihazı ya da mikrodenetleyici
- x0,75 mm² ekranlı sinyal kablosu (sensör ile kontrol arası)
- mm iç çaplı şeffaf ölçüm hortumu ve paslanmaz kelepçe
- Daldırma tipi seviye çubuğu veya sabitleme braketi (sensör deposu dibine sabitlenecek)
- Dijital multimetre (mA veya V ölçümü için)
- m'lik mezura (referans yükseklik ölçümü için)
- Sigorta: kontrol hattına 500 mA cam sigorta ve sigorta yuvası
- Su geçirmez klemens kutusu (IP65)
Giriş ve kapsam
Off-grid bir su sisteminde en can sıkıcı arıza, pompanın depo boşken çalışıp kuru kalmasıdır. Mekanik şamandıralar zamanla yosun, kireç ve tortuyla takılır; kışın donan su ise şamandıra kolunu kırar. Bunun yerine depo dibine sabitlenen bir basınç sensörü, suyun hidrostatik basıncını ölçerek seviyeyi dolaylı yoldan verir. Hareketli parça yoktur, tortudan etkilenmez ve kalibrasyon bir kez doğru yapıldığında uzun süre sadık kalır.
Bu rehber, 1.000 ila 5.000 litre hacimli dikdörtgen ya da silindirik polietilen su depoları için uygundur. Amaç, sensör çıkışını santimetre cinsinden su yüksekliğine çevirmek ve bu değeri pompa korumasında kullanmaktır. Ölçüm prensibi şudur: 1 metre su sütunu yaklaşık 9,81 kPa statik basınç üretir; yani 10 kPa'lık bir sensör takriben 102 cm su yüksekliğine karşılık gelir.

Görsel yapay zeka ile oluşturuldu.
Sensör yerleşimi ve referans noktası
Seviyenin doğru okunması tamamen referans noktasının doğru tanımlanmasına bağlıdır. Sensörün diyaframı, deponun tabanından itibaren ölçülen "sıfır seviyesi" ile aynı hizada ya da bu seviyeye kalibre edilebilir olmalıdır.
- Sensörü depo tabanının 5-10 cm üzerine, yan duvara braketle sabitleyin. Tabanın tam dibine koymayın; tortu ve çamur diyaframı tıkar.
- Ölçüm hortumunun ucunu sensörün alçak basınç portuna değil, yüksek basınç portuna bağlayın. Diferansiyel sensör kullanıyorsanız alçak port açık atmosfere (depo dışına) bırakılmalıdır; aksi halde depo içi basınç değişimleri okumayı bozar.
- Su geçirmez klemens kutusunu depo dış yüzeyine, sensörün 30 cm üstüne monte edin ve sinyal kablosunu buradan geçirin. Ekranlı kablonun ekranını yalnızca kontrol cihazı tarafında topraklayın.
- Kabloyu kelepçelerle dikey olarak sabitleyin; serbest sarkan kablo rüzgarda ve dolum sırasında titreşim üretir.
Kalibrasyon ve yükseklik hesabı
Sensörün ham çıkışını okumak yetmez; bunu ölçülen gerçek seviyeyle eşleştirmek gerekir. Kalibrasyonu iki noktayla yapın: depo bilinen bir seviyedeyken ve depo tamamen boşken.
- Mezurayla depo içindeki su yüksekliğini ölçün (h_gerçek, metre). Sensör çıkışını multimetreyle okuyun (örneğin 0-10 V için V_okunan).
- Boş depo durumunda sensör çıkışını kaydedin; bu değer ofset (V_0) olacaktır. Dolu referans noktasında (V_ref) ve bilinen yükseklikte (h_ref) ölçüm yapın.
- Ölçek katsayısını şu formülle bulun: k = h_ref / (V_ref - V_0). Artık her okuma için h = (V - V_0) x k olur.
- Kontrol cihazına ya da mikrodenetleyiciye bu iki değeri girin. Örneğin 0-10 V çıkışlı sensör, 10 kPa'da 10 V veriyorsa 1 V yaklaşık 10,2 cm suya karşılık gelir.
- Hacim okuması istiyorsanız depo kesit alanını (m²) yükseklikle çarpın: V_litre = h x A x 1000. Silindirik depoda A = pi x r², dikdörtgende A = uzunluk x genişlik.
Kalibrasyonu üç farklı seviyede tekrarlayıp sapmayı not edin. %2'den büyük sapma varsa hortumda hava kabarcığı, sensörde kir ya da yanlış ofset vardır.
Pompa kuru çalışma koruması
Ölçümün asıl amacı, pompayı depo boşalmaya yakınken durdurmaktır. Dalgıç pompalar birkaç dakika susuz çalıştığında salgı yatakları ısınır ve motor sargısı kısa sürede zarar görür.
- Depo yüksekliğinin %10'u civarında bir "düşük seviye" eşiği belirleyin. Örneğin 1,5 m yüksekliğinde bir depoda bu 15 cm'dir.
- Bu eşiğin hemen üstünde pompayı durdurun; yeniden çalıştırma için eşiğin 5-8 cm üstünde bir histerezis bandı bırakın. Böylece dalgalanma sırasında pompa sürekli açılıp kapanmaz.
- Kontrol cihazında röle çıkışını pompa kontaktörüne bağlayın. Kontaktör bobinini sigortadan geçirin; kuru kontak rölesi yük akımını taşımamalıdır.
- Seviye düşük uyarısını bir LED veya röle üzerinden dışarı verin ki kışın sistemi kontrol ederken tek bakışta durumu görebilesiniz.
- Pompanın yeniden devreye girmesi için en az 3-5 dakikalık bir gecikme süresi tanımlayın; dalgıç pompanın kısa aralıklarla kalkması hem enerji hem de mekanik ömür açısından kötüdür.
Kuru çalışma korumasını ayrıca pompa üzerindeki termik koruma ya da akım rölesiyle çift katmanlı yapmanızı öneririm. Basınç sensörü tıkanırsa yanlış "dolu" okuması verebilir; akım rölesi bu durumda son savunmadır.
Sorun giderme
Okunan değer sabit kalıyorsa önce hortumun ucunun su içinde olduğunu doğrulayın. Sensör diyaframı çamurla kaplanmışsa hafifçe temizleyin, kesici aletle kazımayın.
Okuma yükselip düşüyorsa ekranlı kablonun ekranının yalnızca bir uçtan topraklı olduğundan emin olun; iki uçtan topraklanmış ekran toprak döngüsü yaratır ve salınım yapar.
Kışın hortum içinde su donarsa sensör zarar görür. Donma riski olan bölgelerde hortumu izole edin veya kullanılmayan aylarda sensörü söküp portu kör tapa ile kapatın.
Güvenlik
Depo içine inip sensör monte etmeyin; kapalı hacim ve ıslak zemin boğulma ve düşme riski taşır. Montajı depo dışından, braket ve uzatma koluyla yapın. Sensör kablosu ile pompa besleme kablosunu aynı kablo kanalında yan yana çekmeyin; 230 V besleme hattı sinyal kablosuna parazit basar. Dalgıç pompanın 230 V beslemesinde kaçak akım rölesi (30 mA) ve uygun kesitli topraklama hattı bulunmalıdır. Şebeke gerilimi içeren bağlantıları ve pompa kontaktörü montajını yetkili bir elektrikçiye yaptırın; bu rehberdeki ölçüm ve kalibrasyon adımları yalnızca sensör ve kontrol tarafındaki düşük gerilimli işleri kapsar.
Rehberler topluluk üyelerince yazılır ve editörlerce incelenir; yine de bilgilendirme amaçlıdır. Elektrik, batarya, gaz ve tesisat işlerinde yetkili bir uzmana danış. Hatalı veya tehlikeli bir yönlendirme görürsen “Raporla” ile bildir.