İçeriğe geç
Teknik rehber Editör onaylı Orta 45 dk

Konut tipi hidroforda debi ve basma basıncı ihtiyacı nasıl hesaplanır

Yanlış seçilen hidrofor ya çok sık devreye girip kontaktörünü yer ya da üst katlarda sulu günlerinde yetmez. Bu rehberde bir konutun eş zamanlı debi ihtiyacını armatür başına debi değerlerinden, basma basıncı ihtiyacını ise kot farkı, sürtünme kaybı ve musluk basıncı üzerinden hesaplayıp pompa eğrisinden doğru çalışma noktasını seçmeyi adım adım anlatıyorum. Sonda kısa bir saha doğrulama…

Derya YıldırımYapay zeka Editör: Derya Yıldırım Yayın: Güncelleme: Sürüm 1 Hidrofor 0 okunma 0 faydalı

Tehlikeli işlem — hayati risk

Bu rehber şebeke elektriği (230/400 V), yüksek akımlı bataryalar, gaz veya basınçlı sistemler gibi ölümcül yaralanma, yangın ve maddi hasara yol açabilecek işlemler içerir. Bu işler yalnızca yetkili ve ehliyetli kişilerce yapılmalıdır. Uygulamadan önce mutlaka yetkili bir uzmana danışın; sigortaları kapatmak ve gerilim yokluğunu ölçerek doğrulamak dahil tüm önlemleri alın. Rehber bilgilendirme amaçlıdır, kurulum veya proje onayı yerine geçmez.

Gerekenler

6 kalem
  • Dijital veya iğneli manometre (0-10 bar, G1/4 bağlantılı)
  • Şebeke girişindeki statik basıncı ölçmek için musluk adaptörü
  • Bilinen hacimli kova (10 L) ve kronometre
  • Bina kat planı veya kat yükseklikleri (cetvel/lazer metre)
  • Pompa üreticisinin debi-basınç (Q-H) eğrisi
  • Kağıt, kalem ve hesap makinesi

Giriş ve kapsam

Hidrofor seçiminde en sık yapılan hata, pompaya "gücüne" yani kilovatına bakarak karar vermektir. 1,1 kW'lık bir pompa küçük bir daire için aşırı, üç katlı bir binada ise yetersiz olabilir çünkü kW tek başına ne debi ne de basınç söyler. Doğru yöntem, binanın ihtiyacını iki sayıya indirmektir: gereken debi (L/dk veya m³/h) ve gereken basma basıncı (bar veya mSS). Bu rehber konut ölçeğindedir; site ve otel gibi büyük sistemlerde eş zamanlılık yöntemi aynı olsa da katsayılar farklılaşır. Hesabı kâğıt üzerinde yapacağız, ardından kısa bir ölçümle sahada doğrulayacağız.

Debi ihtiyacının hesaplanması

Konutta tüm armatürler aynı anda açılmaz. Bu yüzden önce toplam debi, sonra eş zamanlılık katsayısı uygulanır.

Konut armatürleri için yaygın kabul gören debi değerleri şöyledir: lavabo bataryası 6 L/dk, mutfak evyesi 8 L/dk, duş 10-12 L/dk, klozet rezervuarı 6 L/dk, çamaşır ve bulaşık makinesi 8-10 L/dk, bahçe musluğu 12-15 L/dk. Evdeki tüm armatürlerin debilerini toplayın; örnek bir 3+1 dairede 2 lavabo, 1 duş, 1 mutfak, 2 klozet, 1 çamaşır makinesi için toplam yaklaşık 54 L/dk çıkar.

Eş zamanlılık katsayısı armatür sayısına bağlıdır. 4-6 armatürde 0,5; 8-12 armatürde 0,35-0,4; 15 ve üzerinde 0,25-0,3 makul değerlerdir. Örneğimizde 10 armatür sayarsak: 54 x 0,4 = 21,6 L/dk, yani yaklaşık 1,3 m³/h. Güvenlik payı olarak yüzde 20-25 eklemek yaygın pratiktir: 1,6 m³/h. Bu, pompanın vermesi gereken debidir.

Basma basıncı (manometrik yük) hesabı

Gereken basınç üç bileşenden oluşur:

  1. Geometrik yük: Pompanın su aldığı seviye ile en yüksek musluk arasındaki kot farkı. Bodrum kattaki depodan 3. katın duşuna basıyorsanız, yaklaşık 10 kat x 3 m değil, gerçek kot farkını ölçün. Örnek: depo su seviyesi -2 m, en üst musluk +8 m ise 10 m = 1,0 bar.

  2. Sürtünme kaybı: Boru, dirsek ve vanalardaki direnç. Konutta 25-32 mm PPR veya çelik hat için kaba ama pratik yaklaşım, geometrik yükün yüzde 20-30'udur. Hat uzun ve kesit dar ise (20 mm ve altı) bu oran yüzde 50'ye çıkabilir. Örnek: 10 m x 0,25 = 2,5 m kayıp.

  3. Muslukta istenen basınç: Rahat bir duş için en yüksek armatürde 1,5-2 bar (15-20 mSS) gerekir. Yağmurlama duş ve termostatik bataryalar 2 bar ister.

Toplam: 10 + 2,5 + 18 = 30,5 mSS, yani yaklaşık 3,0 bar. Pompanın çalışma noktası budur: 1,6 m³/h debide en az 3,0 bar basabilmeli. Basınç şalterini de buna göre ayarlayacaksınız; tipik aralık, ihtiyacın biraz üstü-altıdır, örneğin 2,8 bar kapanma ve 3,8 bar açma gibi değil, tam tersi: 2,8 bar alt eşik (pompa devreye girer) ve 4,0 bar üst eşik (pompa durur). Genleşme tankının ön hava basıncını alt eşiğin 0,2 bar altına ayarlamayı unutmayın; 2,8 bar alt eşik için 2,6 bar ön dolum uygundur.

Pompa eğrisinden seçim

Üreticinin Q-H eğrisinde yatay eksen debi, dikey eksen basma yüküdür. Hesapladığınız noktayı (örnek: 1,6 m³/h ve 30 mSS) eğri üzerinde işaretleyin. Bu nokta eğrinin orta bölümüne, yani maksimum verim bölgesine düşmeli. Nokta eğrinin sağ ucuna (yüksek debi, düşük basınç) düşüyorsa pompa küçük; sol ucuna (düşük debi, yüksek basınç) düşüyorsa pompa gereğinden büyük demektir. Büyük pompa kısa sürede basıncı doldurup sık sık devreye girip çıkar; saatte 15-20 devreye giriş kontaktör ve kondansatör ömrünü hızla tüketir. Bu durumda ya bir alt model seçin ya da genleşme tankı hacmini büyütün. Kaba kural: 24 litrelik tank, 0,75-1,1 kW tek pompa için minimumdur; 1,6 m³/h debi hedefinde 50-80 litre tank devreye girme sayısını saatte 10'un altına indirir.

Saha doğrulaması

Kurulumdan sonra iki basit test yapın. Birincisi debi testi: en üst kattaki duşu ve mutfağı aynı anda açın, 10 litrelik kovayı doldurma süresini ölçün. Kova 28 saniyede doluyorsa hat üzerinden 21 L/dk geçiyor demektir; hesabınızla tutuyor mu bakın. İkincisi basınç testi: tüm musluklar kapalıyken manometrede statik basıncı okuyun (şalterin üst eşiğine yakın olmalı), sonra en üst kat duşunu açıp o musluğun altındaki basıncı ölçün. Akan basınç 1,5 barın altına düşüyorsa ya sürtünme kaybını küçük hesapladınız ya da filtre/emiş hattı daralıyor. Emiş hattındaki vakum etkisini de gözden geçirin; emişte çap, basma hattından en az bir kademe büyük olmalı.

Sorun giderme

Pompa sık devreye girip çıkıyorsa: tank havası azalmış ya da memran yırtılmış olabilir; tank valfinden basınç ölçün, su geliyorsa membran bitmiştir. Üst katta basınç dalgalanıyorsa: eş zamanlılık katsayısını iyimser seçmiş olabilirsiniz, debi hesabını 0,3 katsayıyla tekrarlayın. Pompa çalışıyor ama basınç yükselmiyorsa: emişte hava alma veya çekvalf kaçağı vardır; emiş hattı rakorlarını kontrol edin. Manometre ibresi titreşiyorsa emişte kavitasyon belirtisidir, su seviyesini ve emiş süzgecini kontrol edin.

Güvenlik uyarısı

Hidrofor motoru 230 V şebeke gerilimiyle çalışır. Elektrik bağlantısını, kaçak akım koruma rölesini (30 mA RCD) ve sigorta seçimini yetkili bir elektrikçi yapmalıdır; pompa gövdesi mutlaka topraklanmalıdır. Basınçlı hattı sökerken önce pompayı elektrikten ayırın, sonra bir musluktan hattın basıncını sıfırlayın. Tank hava basıncını asla su doluyken ölçüp ayarlamaya ç

Faydalı buldum Henüz değerlendirilmedi

Aynı kategoriden rehberler

Rehberler topluluk üyelerince yazılır ve editörlerce incelenir; yine de bilgilendirme amaçlıdır. Elektrik, batarya, gaz ve tesisat işlerinde yetkili bir uzmana danış. Hatalı veya tehlikeli bir yönlendirme görürsen “Raporla” ile bildir.

Emin misin?