Hidrofor şalterinde kısa devre açma-kapama aralığı ayarı ve histeresiz daralması

Giriş ve kapsam

Pompanın dakikada birkaç kez devreye girip çıkması, şalterin açma-kapama aralığının (histeresiz) daralmasının en belirgin işaretidir. Aralık daralınca tank az su depolar, pompa sık çalışır; motor sargısı ısınır, kontaktör kontakları aşınır ve sayaca da yansır. Bu rehber, mekanik basınç şalteri (presostat) üzerindeki iki ayar vidasıyla çalışma aralığını doğru kurmayı ve aralığın neden daraldığını teşhis etmeyi kapsar. VFD ya da elektronik basınç sensörüyle çalışan sistemlerde vidalı ayar yoktur, üreticinin parametre menüsüne bakılır.

Uyarı: Presostatın altındaki kontakt grubu 230/400 V şebeke gerilimindedir. Kapak açmadan önce hidrofor panosunun sigortasını indirin ve gerilimin olmadığını ölçerek doğrulayın. Şalter gövdesine temas eden nemli elle asla çalışmayın; kademe kaydırmalı bir şalterin ayarı yetkili elektrikçiye bırakılmalıdır.

Görsel yapay zeka ile oluşturuldu.

Ön ölçüm ve mevcut değerleri kaydetme

Ayara dokunmadan önce sistemin şu anki gerçek davranışını kaydedin; aksi halde neyi değiştirdiğinizi bilemezsiniz.

1. Şalter önündeki manometreden kapama (üst) basıncı ile açma (alt) basıncı arasındaki farkı ölçün. Ortak bir hata, 3.0/1.0 bar yerine 2.2/1.8 bar gibi dar bir aralığın görülmesidir.
2. Pompayı bir musluğu açıkken izleyin: tanktaki su bitince pompa açıyor mu, musluğu kapatınca kaç saniye sonra duruyor mu? 30-60 saniyeden kısa çalışma süresi aralığın dar olduğunun kanıtıdır.
3. Tank ön şarjını kontrol edin: pompayı kapatıp musluğu açarak hat basıncını sıfırlayın, tank vanasından hava basıncını ölçün. Bu değer açma basıncının yaklaşık 0.2 bar altında olmalıdır (örneğin açma 1.5 bar ise ön şarz ~1.3 bar). Ön şarz kaçmışsa aralığı genişletseniz de sorun tekrarlar.

Histeresiz hesabı

Aralık mantığı basittir: aralık = kapama basıncı - açma basıncı. Pratik hedef 1.0-1.5 bar arasıdır; küçük tanklarda (24-50 L) alt sınır 1.0 bar tutulur, büyük tanklarda (100 L üzeri) 1.5 bar rahatlık kullanılabilir. Ayrıca şalterin aralığı ile tank emsali (kullanılabilir su) ilişkilidir: emsal formülü yaklaşık olarak tank hacmi x (aralığı kapama bölü açma ile oranlayan bir katsayı) üzerinden litre cinsinden tahmin edilir. 1.0 bar aralıkta 24 L membranlı tank yaklaşık 6-7 litre su verir; bir musluk 0.2 L/s çektiğinde bu 30 saniyelik çalışma süresi demektir. Süreyi uzatmak istiyorsanız aralığı değil, önce aradaki farkı 1.4 bar'a kadar artırmayı deneyin.

Ayar adımları

1. Panoyu enerjisiz bırakın, gerilimsizliği ölçün. Şalterin plastik kapağını çıkarın; altta büyük yay, üstte küçük yay görürsünüz. Büyük yay açma ve kapama basıncını birlikte kaydırır, küçük yay yalnızca aralığı (kapama basıncını) değiştirir.
2. Önce açma basıncını büyük yayın somununu saat yönünde 1-2 tur çevirerek belirleyin; her tur yaklaşık 0.2-0.3 bar etki yapar ama bu katsayı markaya göre değişir, kademeli deneyin ve manometreden okuyun.
3. Ardından küçük yayın somunuyla kapama basıncını ayarlayarak aralığı hedefe getirin. Küçük yayı sıkmak kapama basıncını yükseltir; gevşetmek düşürür.
4. Her iki ayar sonrası sistemi çalıştırıp tam bir açma-kapama döngüsü izleyin, iki değeri not edin. Birbiri ardına üç turdan fazla çevirmeyin; yay aşırı sıkılırsa şalter hedef basınca hiç ulaşamaz ve pompa durmaz.
5. Pompa çalışma süresini tekrar ölçün: musluk açıkken 60 saniye civarı idealdir. Kısa sürüyorsa aralığı genişletmeye devam edin; tank küçükse aralığı değil tankı büyütmek doğru çözümdür.

Sorun giderme

Aralık genişledikten sonra da pompa hâlâ sık açılıyorsa sorun şalterde değil sistemdedir. En sık nedenler: tank ön şarjının kaçması ya da membranın delinmesi (tanka bastırınca sürekli havası çıkar veya su sızar), emme hattında kaçak (pompa dururken basınç geri düşer), ve şalterin basınç poyrasında tıkanıklık. Poyradaki küçük delik kireçlenirse şalter basınç değişimini gecikmeli algılar ve aralık sanal olarak daralır; poyrayı söküp deliği temizleyin. Kontakt erimişse (pompa basınçta durmuyor, devamlı çalışıyor) şalterin tamamının değiştirilmesi gerekir; kontaktörlü sistemlerde kontaktör kontaklarını da kontrol ettirin. Elektrikli müdahale gerektiren her adım için yetkili elektrikçiye başvurun.

Güvenlik

Şalter ayarı sırasında kapak açıkken sistem asla enerjilendirilmemelidir; ayar vidaları metal gövdeye yakın ve temas riski yüksektir. Ayar bittikten sonra kapağı takmadan test yapmayın. Basınçlı hatla çalışırken poyra sökümünü pompa dururken yapın; hat basıncını musluğu açarak boşaltın. Kompresörle ön şarj basarken tank membranını patlatmamak için düşük debili bir hattan ve manometre izlerken basın.