Hidrofor tankında ön şarj ile pompa açma basıncını eşleştirme yöntemi

Giriş ve kapsam

Hidrofor tankının ön şarj basıncı, sistemdeki basınç şalteri (presostat) ayarıyla birlikte çalışan bir değerdir. Bu iki değer birbirini tutmazsa pompa sık devreye girer, su darbesi olur, tank diyaframı erken yorulur ve muslukta basınç dalgalanması hissedilir.

Bu rehber, diyaframlı (membranlı) dikey veya yatay bir hidrofor tankında ön şarjın doğru ölçülmesini ve presostat açma basıncına göre ayarlanmasını anlatır. Konu, tank boşken yapılan ölçümle sınırlı. Su dolu tankta supaptan hava basmak yanlış sonuç verir; nedenini adımlarda göreceksin.

Kapsam dışı: dalgıç pompa seviye şalteri ayarı, frekans invertörlü (VFD) sabit basınç sistemleri. Onlarda ön şarj mantığı farklı kurulur.

Ön şarj ile presostat arasındaki ilişki

Genel kabul gören kural şudur:

• Ön şarj, presostat açma (cut-in) basıncının yaklaşık 0,2 bar altında olmalı.
• Presostat açma-kapama farkı (diferansiyel) tipik olarak 1,0-1,5 bar aralığında ayarlanır.

Örnek: Pompa 1,5 bar'da devreye girip 3,0 bar'da duracak şekilde ayarlıysa, ön şarj yaklaşık 1,3 bar olmalı. Bu durumda tank, pompa devreye girmeden önceki son 0,2 barlık dilimde bile sisteme su basabilir; pompa daha az çalışır, tank hacmi verimli kullanılır.

Ön şarj açma basıncına çok yakın ya da üstünde olursa: pompa her küçük çekişte devreye girer, tank neredeyse hiç devreye girmez.

Ön şarj çok düşük olursa: diyafram her çevrimde tamamen şişer, dibe yapışır ve yırtılma riski artar; ayrıca tank efektif hacmi düşer.

Adımlar

1. Sistemi basınçsız bırak. Hidroforu şalterden kapat, emniyet için fişi çek. En yakın musluğu aç, basınç göstergesi sıfıra inene kadar bekle. Bu iş sırasında pompa kapalı olmalı; kuru çalışma pompa keçesini yakar.
2. Tankı tahliye et. Tankın altındaki tahliye vanasını aç, suyu kovaya al. Diyaframın arkasında (hava tarafında) su kalmamalı. Vana açıkken birkaç dakika bekle, sürekli su geliyorsa diyafram yırtık olabilir; o zaman bu rehberin sonundaki sorun giderme bölümüne bak.
3. Hava supabını bul. Tankın üstünde veya yanında, genelde plastik kapaklı bir supap vardır (bisiklet supabına benzer). Kapağı çıkar.
4. Ön şarjı ölç. Dijital lastik basınç ölçerini supaba bastır. Değeri not et. Okuma düşük çıkıyorsa ölçeri supaba tam oturttuğundan emin ol; hava kaçağı ölçümü yanıltır.
5. Hedef değeri hesapla. Presostat açma basıncını (pompanın devreye girdiği değer) göstergeden veya presostat etiketinden oku. Hedef ön şarj = açma basıncı - 0,2 bar.
6. Gerekirse hava bas veya boşalt. Ölçüm hedefin altındaysa pompayla kademeli hava bas, her 0,2-0,3 barda ölç. Hedefin üstündeyse supap içindeki pimi hafifçe bastırarak azar azar hava bırak. Yavaş git; diyafram ani basınç değişimini sevmez.
7. Supap kapağını kapat, tahliye vanasını kapat.
8. Sistemi doldur ve çalıştır. En yakın musluğu kapat, pompayı devreye al. Göstergede pompanın kaç barda durduğunu ve kaç barda tekrar devreye girdiğini gözle. İki değer arasındaki fark 1,0-1,5 bar olmalı.
9. Tekrar kontrol et. Pompa birkaç çevrim yaptıktan sonra ön şarjı yeniden ölç (sistemi tekrar basınçsız bırakarak). Diyafram oturdukça değer hafifçe kayabilir.

Sorun giderme

Pompa çok sık devreye giriyor. Ön şarj açma basıncına çok yakın ya da üstünde olabilir. Ön şarjı 0,2 bar düşür ve tekrar dene. Tank çok küçükse (örneğin 8 litre) bu davranış normaldir; 24 litre ve üzeri tankla karşılaştır.

Tahliye vanası açıkken sürekli su geliyor. Diyafram yırtılmış olabilir. Bu durumda tank hava tarafına su kaçırıyor, ön şarj ölçümü anlamsızlaşır. Tank değişimi gerekir; diyafram tek başına değiştirilebilen modellerde üreticinin yedek parça listesine bak.

Hava basınca basınç tutmuyor, hemen düşüyor. Supap iç contası kaçırıyor olabilir. Supap kapağını söküp içini temizle, gerekirse supap çekirdeğini değiştir. Hâlâ tutmuyorsa diyaframda gizli yırtık vardır.

Ölçüm yaptığım değer her seferinde farklı çıkıyor. Tank tam boş değilse okuma oynar. Tahliye vanasının tam açık olduğundan ve göstergenin sıfıra indiğinden emin ol.

Presostat açma-kapama farkı çok geniş. Presostat üzerindeki iki ayar vidası vardır: biri tüm basınç aralığını kaydırır, diğeri diferansiyeli ayarlar. Bu ayar şebeke gerilimi altında yapıldığı için yetkili elektrikçiye bırakılmalı; kapak açıkken 230 V temas riski ciddidir.

Güvenlik ve son notlar

Hidrofor pompası 230 V ile çalışır. Tank ön şarjı ayarı mekanik bir işlem olsa da pompa ve presostat çevresinde çalışırken şebeke gerilimi vardır. Fişi çekmeden, sigortayı indirmeden kapak açma; presostat iç ayarına dokunma. Elektrik tarafında bir işlem gerekiyorsa yetkili elektrikçi çağır.

Tank basınçlı bir kap. Üzerindeki etikette yazan maksimum çalışma basıncını aşma. Hava basarken göstergeden gözünü ayırma, hedefin üstüne çıkma.

Yılda bir kez ön şarjı kontrol etmek yeterli. Kışın ısıtılmayan bir hacimde duran tankta basınç düşer; ilkbaharda musluk basıncı zayıflıyorsa ilk bakılacak yer burasıdır.